Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel’in 1925’te yaptığı Atatürk büstü, uzun yıllar nerede olduğu bilinmeden kaldı. 1926’da Kars’a gönderilen eser, yapılan araştırmalar sonucu bir okulun deposunda bulundu. Bir asırlık geçmişe sahip büst, 2025’ten bu yana Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi’nde sergileniyor.
Cumhuriyet’in ilanının ardından Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün heykellerinin yapılması için çalışmalar başlatıldı. Bu kapsamda Türkiye’ye davet edilen Krippel, 7 Haziran 1925’te İstanbul’a geldi. Ankara’ya geçerek 9 Haziran’da Atatürk’le görüşen heykeltıraş, eserleri için gerekli pozları aldı. Sanatçının çalışmaları arasında yarım gövdeli, diğer adıyla torso formunda Atatürk heykelleri de yer aldı.
Kars’a gönderilen büst, 1926 yılında kentte sergilenmeye başladı ve yaklaşık 35 yıl boyunca Kars Belediyesi binasının önünde bulundu. 1960’lı yıllarda buradan kaldırılan eser, bir dönem Namık Kemal İlkokulu’nun bahçesinde sergilendi. Daha sonra büstün nerede olduğu uzun süre bilinmedi.
Yapılan araştırmalar sonucunda tarihi eser, Atatürk Kız Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin deposunda bulundu. Kars Valisi Ziya Polat’ın talimatıyla büst, 2025 yılında Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi’ne taşınarak sergilenmeye başlandı. Eser, böylece yıllar sonra yeniden ziyaretçilerle buluştu.
Kars Arkeoloji ve Etnografya Müzesi Müdürü Kaptan Zeynel Abidin Yaşlı, Atatürk heykeli yapma fikrinin Cumhuriyet döneminden önce gündeme geldiğini, ancak Cumhuriyet’in ilanından sonra hayata geçirildiğini belirtti. Yaşlı’nın aktardığına göre İstanbul Şehremini Emin Erkul, bir Macaristan ziyareti sırasında Krippel’i İstanbul’a davet etti.
Krippel’in Atatürk’le bizzat görüştüğünü belirten Yaşlı, heykelin ölçüleri ve vücut hatlarıyla birlikte kaşları ile yüz mimiklerini de yansıttığını söyledi. Bir asırlık büst, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki heykel sanatının izlerini taşımasının yanı sıra Kars’ın kültürel mirasının parçalarından biri olarak müzede sergileniyor.
Yorumlar