ABD yönetiminin İran’la savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimlerinde doğrudan müzakere seçeneği yeniden gündemde. Başkan Donald Trump’ın, İran dosyasında Başkan Yardımcısı JD Vance’e daha geniş yetkiler vermeye sıcak baktığı ve Tahran’la olası bir görüşmenin değerlendirildiği öne sürüldü.
Amerikalı diplomatik yetkililere dayandırılan bilgilere göre Trump, son günlerde yakın çalışma arkadaşlarına ve bazı yabancı muhataplarına Vance’in İran’la yürütülen müzakerelerde öne çıkmasına olumlu yaklaştığını iletti. Ancak iki ülke arasında doğrudan görüşme yapılmasına yönelik hazırlıkların henüz başlangıç aşamasında olduğu belirtiliyor.
Görüşme ihtimali, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai ile temas kurulmasını da içeriyor. Diplomatik kaynakların aktardığına göre Vance, ekim ayında Rızai’ye doğrudan görüşme talebini içeren bir mesaj gönderdi. Buna rağmen aradan geçen sürede toplantı için tarih belirlenmedi. Washington ile Tahran’ın bölgesel arabulucular ve müttefik ülkeler üzerinden temaslarını sürdürdüğü ifade ediliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise salı günü yaptığı açıklamada Vance ile Rızai arasında planlanmış bir görüşme bulunmadığını duyurdu. Bu açıklama, Washington’dan gelen müzakere işaretlerine karşın Tahran’ın doğrudan görüşmeye henüz siyasi onay vermediğine işaret ediyor. İran’ın temkinli tutumunda, geçmiş müzakere süreçlerinin ABD ve İsrail saldırılarıyla kesintiye uğramasının yarattığı güven sorununun etkili olduğu değerlendiriliyor.
Washington’ın yeni diplomatik arayışı, savaşın ABD iç siyasetinde Cumhuriyetçi Parti açısından giderek ağırlaşan bir maliyete dönüşmesi ve tarafların askeri yöntemlerle kesin sonuç elde edememesiyle ilişkilendiriliyor. Bu koşullar, yönetimin çatışmayı sona erdirecek yeni bir çıkış yolu aramasını gündeme getiriyor.
Beyaz Saray’da İran diplomasisinin ağırlık merkezinin Vance’e kayması, yönetim içindeki görev dağılımını da etkiliyor. Daha önce İran ve Ukrayna dosyalarında etkin rol üstlenen Steve Witkoff ile Jared Kushner’ın Rusya-Ukrayna savaşını bitirmeye yönelik görüşmelere yoğunlaşması, Vance’in Tahran’la temaslarda daha belirleyici olmasının önünü açıyor.
Olası görevlendirme Vance için siyasi risk de taşıyor. İran’ın nükleer program, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı konularında taviz vermemesi halinde diplomatik başarısızlığın sorumluluğu başkan yardımcısına yüklenebilir. Savaşı sona erdirecek bir anlaşma ise Vance’in ABD siyasetindeki konumunu güçlendirebilir ve 2028 başkanlık seçimleri öncesinde dış politika alanında önemli bir başarı sağlayabilir.
Yorumlar