NASA, Ay'ın güney kutbunda kalıcı bir üs kurma amacıyla duyurduğu 20 milyar dolarlık programın 2032 yılına kadar tamamlanmasını hedefliyor. Program çerçevesinde öncelikle bölgenin haritalanması ve zorlu yüzey koşullarının incelenmesi için robotik iniş araçları ve sıçrayarak hareket eden insansız hava araçları gönderilecek.
Ajans, planın üç aşamadan oluştuğunu belirtiyor. İlk aşamada robotik keşifler yapılacak; ikinci aşamada astronotları taşıyabilecek araçlar, iletişim sistemleri ve bilimsel ekipmanların taşınması için araçlar devreye alınacak. Üçüncü aşama ise nihai olarak insanlı görevlerin ve kalıcı düzenlemelerin hayata geçirilmesini hedefliyor.
Programın uygulanması için Blue Origin, Intuitive Machines ve Astrobotic gibi şirketlere sözleşme verildi. NASA, özellikle Blue Origin’in geliştirdiği "Endurance" adlı iniş aracının hassas iniş yapabilmesini ve otonom yön bulma ile kontrol sistemlerine sahip olmasını şart koşuyor.
Ajans, kalıcı üssün bilimsel deneyler yapılmasını, Ay'daki değerli kaynakların çıkarılmasını ve ileride Mars görevlerine hazırlığı kolaylaştırmasını amaçladığını söylüyor. Ancak uzmanların büyük kısmı, NASA'nın açıkladığı takvimin gerçekçi olmadığı görüşünde; programın karmaşıklığı ve teknik zorluklar bu şüphelerin temelini oluşturuyor.
Nisan ayında gerçekleştirilen Artemis II görevi kapsamında dört astronotun Ay çevresine gönderilmesi önemli bir adım olarak kabul edilirken, bazı bilim insanları Ay yüzeyine insan indiren bir sonraki ülkenin Çin olabileceğini belirtiyor. BBC'ye konuşan Simeon Barber, NASA'nın insanları Ay'a indirme aracını geliştirme sürecinde yaşadığı sorunlara dikkat çekerek, "Çin'in önce ulaşması beni hiç şaşırtmaz" dedi.
Bu girişimin bölgesel ve diplomatik etkileri de dikkat çekici: Ay'da kalıcı varlık, kıt kaynakların paylaşımı ve ileri dönemde Mars'a taşınacak işbirlikleri veya rekabet açısından bir güç simgesi olacak. NASA'nın planı, hem bilimsel hem de jeopolitik açıdan uluslararası bir dönemeci işaret ediyor.
Yorumlar