Prof. Morten Meldal, klik kimyası çalışmalarının kanser tedavisinde yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini söyledi. Meldal, kanser hücrelerini öldüren ilacı çok seçici şekilde hedef hücrelere ulaştırmanın yeni bir yolunu bulduklarını düşündüğünü belirtti.
Danimarkalı bilim insanı, 2022 Nobel Kimya Ödülü'ne layık görülen çalışmalarını özetleyerek klik kimyasının temelini atan buluşların biyoortogonal kimya sayesinde canlı hücre içindeki işlemleri bozmadan reaksiyonlara izin verdiğini anlattı. Bu yöntemlerin ilaçların yalnızca hedeflenen hücreleri etkilemesini mümkün kıldığı vurgulandı.
ODTÜ'de düzenlenen etkinlikler kapsamında Türkiye'ye gelen Meldal, üniversitenin araştırma ve eğitim kalitesinden etkilendiğini söyledi: "ODTÜ'deki birçok genç yetenekle tanışma ayrıcalığına sahip olduğum için çok mutluyum." Klik kimyasını tanımlarken ise bunu cırtçırte benzetti; iki parçanın sadece birbirine yapışması, çevreye karışmaması gibi bir mekanizma sunduğunu söyledi.
Meldal, klik kimyasının sunduğu olanakların moleküler tasarımda devrim yarattığını belirtti: küçük moleküler robotlar gibi birden fazla işlevi yerine getirebilen yapılar oluşturabildiklerini, bunun da ilaç tasarımında daha yüksek özgüllük ve seçicilik anlamına geldiğini anlattı. Ayrıca bu reaksiyonların tamamının suda gerçekleşmesinin çevresel açıdan avantaj sağladığını, zehirli atık oluşumunu engellediğini kaydetti.
Grubunda peptit alanında iyi sonuçlar aldıklarını ve su bazlı sentezleme yöntemleri geliştirdiklerini söyleyen Meldal, onkoloji çalışmalarında da umut verici ilerlemeler olduğunu bildirdi. Detay paylaşmaktan kaçınan Meldal, "Detay vermeme taraftarıyım... Ancak kanser hücrelerini öldüren ilacı çok seçici şekilde kanser hücrelerine ulaştırmanın yeni bir yolunu bulduğumuzu düşünüyoruz" ifadelerini kullandı.
Kariyerine ve Nobel sonrası hayatına dair de konuşan Meldal, ödülün araştırma imkanlarını genişlettiğini ve bilim insanı olarak davetleri artırdığını söyledi. 72 yaşında hâlâ aktif araştırma yürüttüğünü belirten bilim insanı, hayalinin saç dökülmesi ve benzeri yan etkilere yol açmayan, günlük yaşamla uyumlu kanser ilaçları geliştirmek olduğunu vurguladı. Ayrıca bilimsel keşif süreçlerinde yapay zekanın gelecekteki rolüne dair değerlendirmelerde bulundu.
Yorumlar