IQAir tarafından yayımlanan 2025 Dünya Hava Kalitesi Raporu, 143 ülke ve 9.446 şehirden derlenen verilerle bu yıl da Yeni Delhi'yi dünyanın en kirli başkenti ilan etti; bu durum üst üste sekizinci kez tekrarlanıyor.
Rapor PM2.5 ölçümlerine odaklanıyor. PM2.5, çapı 2,5 mikrometreden küçük ince partikülleri ifade ediyor ve solunum yoluyla akciğerlere kadar ulaşarak uzun vadede ciddi sağlık risklerine yol açabiliyor. Dünya genelinde yalnızca 13 ülke, DSÖ'nün yıllık 5 μg/m³ sınırını karşılayabiliyor.
IQAir verileri, hava kirliliğiyle mücadelenin enerji politikileriyle doğrudan ilişkili olduğunu gösteriyor. Rapor, yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılmasının ve temiz enerjiye geçişin kritik önemini vurguluyor; aksi takdirde birçok başkentte kirlilik düzeyleri sağlık açısından tehlikeli seviyelerde kalmaya devam edecek.
Yeni Delhi'de kirliliğin yüksek olmasında elektrik üretiminin büyük oranda fosil yakıtlara dayalı olması etkili. Raporda, elektriğin önemli kısmının ulusal şebekeden sağlanması nedeniyle başkentin ülkenin fosil yakıt bağımlılığıyla paralel bir yapı gösterdiği ifade ediliyor.
Raporun en kirli başkentler listesinde Bangladeş'in başkenti Dakka, Tacikistan'ın başkenti Duşanbe ve Çad'ın başkenti Encemine de yer aldı. Bu şehirler yüksek PM2.5 düzeyleriyle sağlık risklerini arttırıyor ve acil yerel ile ulusal önlemler gerektiriyor.
Öte yandan hava kalitesinin en iyi olduğu başkentler arasında Fransız Polinezya'sından Papeete ilk sırada yer aldı; Porto Riko'nun başkenti San Juan ve Barbados'un başkenti Bridgetown da listenin üst sıralarında bulunuyor. Bu farklılıklar, şehirlerin enerji kaynakları ve çevresel yönetim uygulamalarındaki farklara işaret ediyor.
Türkiye'den Ankara, raporda 80. sırada değerlendirildi. Bölgesel bağlamda hava kirliliği sınır tanımıyor; komşu ülkeler ve bölgesel iş birliği, sınır ötesi emisyonların kontrolü ve temiz enerji yatırımları açısından önem kazanıyor. IQAir verileri, sağlık ve diplomasi alanlarında enerji dönüşümünü hızlandırma gereğini ortaya koyuyor.
Yorumlar