Gazze’nin Anka Kuşu XR projesi, İsrail saldırılarıyla zarar gören cami, kilise, kütüphane ve tarihi yapıların görüntülerini 360° video ve detaylı 3D modeller halinde kaydederek sanal gerçeklik ortamında gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlıyor. Çalışma, fiziksel olarak yok edilmeye çalışılan kültürel mirasa dijital bir kayıt bırakıyor.
Projeyi Filistinli mimarlar ve teknoloji uzmanları yürütüyor. Memleketinde can kayıplarından dolayı üzüntü duyan Naim Aburaddi, Kaliforniya Eyalet Üniversitesi'nden Ahlam Muhtaseb ve X-Real Lab araştırma ekibiyle birlikte Gazze’de görev yapan bir gazeteciye 360° kamera gönderdi. Çarşılar, hareketli sokaklar, meydanlar, bin yıllık Türk hamamı ve deniz gibi mekânlar 2022–2023 arasında çekilen görüntülerle arşivlendi.
Uzmanlar, Gazze’deki yıkımı sadece fiziksel tahribattan öte bir kimlik ve hafıza silinmesi olarak tanımlıyor; bu sürece “şehir kırım” deniyor. Aburaddi projeyi anlatırken, “Kültürü ve tarihi göstermek istedik. En çılgın hayallerimizde bile... tarihe tanıklık ettiğimizi ve oluşturduklarımız ve kaydettiğimiz her şeyin bir anı gibi olacağını hiç düşünmemiştik.” sözleriyle projenin amacını vurguluyor.
Oxford Brookes Mimarlık Fakültesi’nden Dr. Salem Al-Qudwa’nın da belirttiği gibi, çalışma sadece görselleştirme değil; aynı zamanda bir hakikat mücadelesi niteliği taşıyor. VR kayıtları, Gazze’nin fiziksel izlerinin silinmesine karşı bir kanıt işlevi görüyor ve bölgede yaşayanların varlığını belgeleyerek uluslararası kamuoyuna sundu.
Projenin sunduğu veri birikimi, ileride Gazze yeniden inşa edildiğinde tarihi yapıların orijinaline uygun şekilde restore edilmesi için kritik bir kaynak oluşturuyor. Ayrıca, Gazze’ye girişlerin engellendiği veya bölgenin izole edildiği dönemlerde dünyanın herhangi bir noktasından sanal turlar aracılığıyla kent sokaklarına erişim sağlanabiliyor.
Bu dijital arşivleme çabası, Gazze’nin sadece bir çatışma bölgesi olmadığını; binlerce yıllık bir kültür, sanat ve mimarlık merkezinin bulunduğunu gösterme ve yok sayma girişimlerine karşı somut delil sunma görevini üstleniyor. Proje, sürgündeki Filistinliler ve küresel izleyici için bir “dijital vatan” oluşturuyor.
Yorumlar