Ersoy: Çalınan eserlerin ait olduğu yerde değerli olduğu bilinmeli

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ABD’den Türkiye’ye iadesi sağlanan 100 kültür varlığının tanıtıldığı “Kaçış Yok: Boubon” sergisinin açılışında, eserlerin ait oldukları topraklarda korunması gerektiğini söyledi. İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ndeki programda konuşan Ersoy, kültür varlıklarının iadesi için çalışmaların süreceğini belirtti.

Ersoy, “Biz yılmayacağız, hep beraber eserlerimizin peşinden tüm dünya olarak koşmaya devam edeceğiz. Sadece bizim değil, bütün ülkelerin eserlerinin peşinden koşması; tüm dünyanın çalınan malları iade etmesi ve bu eserlerin aslında yerinde değerli olduğunu öğrenmesi gerekiyor” dedi. Programda Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos da yer aldı.

Bakan Ersoy, iade edilen 100 parça arasında Tokat’ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe kökenli 40 eserin bulunduğunu açıkladı. MÖ 2300-2000 yıllarına tarihlenen eserler, törensel müzik aletlerinden silah ve metal kaplara uzanıyor. Ersoy, yaklaşık 70 yıl sonra gerçekleşen iadenin arkeolojik bulguların yanı sıra arşiv ve koleksiyon kayıtlarının birlikte incelenmesiyle mümkün olduğunu kaydetti.

İade kapsamındaki bir diğer grup, Burdur’un Düver köyü kökenli 44 pişmiş toprak mimari levhadan oluşuyor. MÖ 6. yüzyıla tarihlenen levhaların, dönemin yapılarına ait çatı ve kaplama düzenleriyle ilişkili olduğu belirtildi. Ersoy, bu parçaların İstanbul Arkeoloji Müzeleri koleksiyonundaki örneklerle bir araya getirileceği bir proje hazırlayacaklarını söyledi. İade edilenler arasında Aphrodisias kökenli bir portre, tiyatro maskları ve tanrıça heykelcikleri de bulunuyor.

“Kaçış Yok: Boubon” sergisi, Burdur’un Gölhisar ilçesi yakınlarındaki Boubon Antik Kenti’nden kaçak kazılarla çıkarılarak yurt dışına götürülen bronz heykellere odaklanıyor. Ersoy’un aktardığına göre, 1960’lı yıllarda parçalanan heykellerin başları, gövdeleri ve uzuvları farklı ülke ve koleksiyonlara dağıldı. Sergi, bu eserleri ait oldukları yer ve yapı bağlamında ele alarak kültürel mirasın bütünlüğüne dikkat çekiyor.

Ersoy, ABD makamlarıyla yürütülen işbirliğinin eserlerin satış aşamasındayken tespit edilmesine ve Türkiye’ye iadelerine katkı sağladığını belirtti. Boubon kökenli kültür varlıklarının dönüşünün yalnızca fiziksel bir iade olmadığını söyleyen Ersoy, bu sürecin bilimsel araştırmaları da desteklediğini ifade etti. Boubon Antik Kenti’nde 2023’te yeniden başlayan kazıların sürdüğünü kaydeden Ersoy, eserlerin köken ülkelerinde bilim insanları ve toplumla yeniden buluşmasının önemini vurguladı.