Bilim insanları uyardı: Alçak Dünya yörüngesinde ani çöküş riski
Princeton liderliğindeki yeni çalışma, modern uydu ağlarının kontrol kaybında <b>2,8 gün</b> içinde alçak Dünya yörüngesinde felaket boyutunda çarpışmalar yaşanabileceğini ortaya koydu.
Princeton Üniversitesi araştırmacısı Sarah Thiele liderliğinde yapılan çalışma, modern uydu ağlarının düşündüğümüzden çok daha kırılgan olduğunu gösteriyor. Araştırmada geliştirilen Çarpışma Gerçekleşmesi ve Önemli Zarar (CRASH) Saati ölçütü, iletişim veya kontrol kopması durumunda yörüngede 2,8 gün içinde büyük bir çarpışma krizi yaşanabileceğine işaret ediyor.
CRASH Saati, aktif kontrolün yitirilmesi halinde çarpışma olasılıklarının ve bunun yol açacağı hasarın ne kadar hızlı büyüyeceğini ölçüyor. Ölçüte göre, iletişim kopunca sistemlerin kendi kendine güvenli konumlara dönmesi veya çarpışmaları önlemesi beklenenden yavaş kalıyor; bu da zincirleme hasar riskini ciddi şekilde artırıyor.
Çalışma, şiddetli güneş fırtınaları gibi dışsal etkenlerin de riski büyüttüğünü vurguluyor. Bu fırtınalar üst atmosferi ısıtıp genleştirerek uydu sürtünmesini artırıyor ve araçları öngörülen yörüngelerinden saptırabiliyor. Örneğin Mayıs 2024'teki Gannon Fırtınası sırasında alçak yörüngedeki aktif uyduların neredeyse yarısı acil manevra yapmak zorunda kaldı.
Çalışmada ayrıca, aktif kontrolün bozulmasıyla yaşanacak tek bir yüksek hızlı çarpışmanın bile binlerce tehlikeli enkaz parçası üreterek yörüngeyi devasa bir enkaz alanına dönüştürme potansiyeline sahip olduğu vurgulanıyor. Bu tür parçalar diğer araçlarla art arda çarpışarak zincirleme bir enkaz üretimine yol açabiliyor.
Günümüzde 550 kilometre civarındaki ana bölge, Starlink gibi mega uydu takımlarının etkisiyle normal enkaz zirvesinin on katına kadar çıkmış durumda. Araştırma verileri, alçak Dünya yörüngesinin tamamında her 36 saniyede bir uzay cisimleri arasında bir kilometreden daha yakın tehlikeli geçiş yaşandığını gösteriyor; bu yoğunluk, kontrol kaybında krizin çok daha hızlı büyüyeceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar, mevcut sistemlerin sürekli ve hassas yer kontrolüne bağımlı olduğunu; bu kontrolün kaybedilmesi halinde insanlığın çok kısa süre içinde büyük bir felaketle karşılaşabileceğini belirtiyor. Çalışma, uydu ağlarının işletme ve dayanıklılık tasarımlarında yeni yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiğini öne çıkartıyor.