Menü
HABER366
KRİPTO PARA18 Kasım 2026 19:20

Bitcoin’de FE covenant’lar kuralları imza anahtarına taşıyor

FE covenant yaklaşımı, Bitcoin’de harcama koşullarını imza anahtarına gömerek konsensüs değişikliği ihtiyacını ortadan kaldırmayı hedefliyor; ancak gereken kriptografi henüz pratik değil.

Bitcoin’de harcama kurallarını ağın konsensüs kurallarını değiştirmeden uygulama fikri, işlevsel şifreleme (FE) temelli bir tasarımla gündeme geldi. Bu yaklaşımda kısıtlamalar Bitcoin Script’e değil, imza anahtarına yerleştiriliyor. Ancak gerekli kriptografinin bugünkü koşullarda pratik olmadığı belirtiliyor.

Cointelegraph Research’ün Bitcoin covenant’ları üzerine hazırladığı serinin altıncı bölümünde ele alınan tasarım, Jeremy Rubin’in Mayıs 2024’te yayımladığı “FE’d Up Covenants” başlıklı çalışmaya dayanıyor. Rubin, OP_CTV önerisinin (BIP-119) ilk yazarı olarak, covenant davranışının konsensüs kurallarına dokunmadan nasıl sağlanabileceğini araştırdı.

Normal bir özel anahtar, sahibinin farklı mesajları imzalamasına imkân verir. FE tabanlı modeldeyse imza üretimi önceden belirlenmiş geçerli işlemlerle sınırlandırılıyor. Böylece yalnızca tanımlı koşulları karşılayan bir işlem imzalanabiliyor. Bitcoin düğümleri imzayı bugün olduğu gibi OP_CHECKSIG ile doğrulayacağı için tasarım, bir soft fork gerektirmeden çalışmayı amaçlıyor.

İşlevsel şifreleme, bir anahtar sahibine şifreli verinin tamamını açmak yerine yalnızca belirli bir işlevin sonucunu görme olanağı veriyor. FE’de ana sırdan türetilen işlevsel anahtar, seçilmiş bir işlevi hesaplayabiliyor; ancak şifrelenmiş girdinin kendisini düz metin olarak ortaya çıkarmıyor. Covenant tasarımında bu işlev, belirli bir Bitcoin işlemi için imza üretmek.

Bu imza hem özel anahtara hem de imzalanacak işleme bağlı olduğu için tasarım en az iki girdili çoklu-girdi FE kullanıyor. Yalnızca tek bir harcama işlemine izin veren, OP_CTV’ye benzer bir covenant için iki girdi yeterli olabiliyor. Daha genel ve ifade gücü yüksek tasarımlarda ise Rubin’in yaklaşımındaki gibi anahtar, işlem, program ve kanıt gibi ek girdiler bulunabiliyor.

FE fikri akademik çalışmalarda 2011’de biçimsel olarak tanımlandı. Her türlü işlevi kapsayan yapılar 2013’ten itibaren geliştirildi; ancak bunların hesaplama yükü günümüz teknolojisinin kapasitesini aşıyordu ve güvenlikleri yeni, test edilmemiş yapı taşlarına dayanıyordu. 2021’de daha yerleşik kriptografik varsayımlara dayanan yapılar ortaya çıksa da bu, yöntemin Bitcoin’de kullanılabilecek kadar verimli olduğu anlamına gelmiyor.

Bitcoin’in temel katmanında değişiklik yapmak yalnızca teknik bir süreç değil. Düğüm işletmecileri, madenciler, geliştiriciler ve ekonomik aktörlerin uzlaşmasını gerektirdiği için konsensüs değişikliklerini hayata geçirmek zor olabiliyor. FE covenant’lar bu koordinasyon ihtiyacını aşma hedefi taşıyor; fakat mevcut kriptografik sınırlamalar nedeniyle fikir henüz uygulanabilir bir çözüm sunmuyor.