Ağır okul çantası uyarısı: Çocukların omurga sağlığı riskte
Ortopedi uzmanı Doç. Dr. Oğuzhan Çimen, ağır okul çantalarının gelişim çağındaki çocuklarda omurga ve kas sistemine zarar verebileceğini; çanta ağırlığının vücut ağırlığının %10’unu hedeflemesi gerektiğini belirtti.
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Oğuzhan Çimen, okul çantalarının çocukların omurga ve kas-iskelet sistemi üzerinde ek yük oluşturduğunu; uzun süre ağır yük taşınmasının kas yorgunluğu ve spazmlara yol açabileceğini söyledi. Çekirdek uyarı: çanta ağırlığı, çocuğun vücut ağırlığına göre değerlendirilmelidir.
Doç. Dr. Çimen, birçok uluslararası pediatri ve ergonomi kuruluşunun okul çantası ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının %10-15’ini aşmamasını önerdiğini aktardı. Özellikle gelişim çağındaki çocuklar için %10’un daha güvenli bir hedef, %15 ise aşılmaması gereken üst sınır olarak değerlendirilmeli.
Velilere çantayı taşırken çocuklarını gözlemlemeleri çağrısında bulunan Çimen, dikkat edilmesi gereken işaretleri sıraladı: çantayı taktıktan sonra belirgin öne eğilerek yürüme, bir omzun diğerinden daha yüksek görünmesi, çantayı ellerle alttan destekleme, kalçayı öne çıkarma, okul dönüşünde ortaya çıkan boyun, sırt, bel veya omuz ağrıları. Ayrıca kollarda, ellerde veya parmaklarda uyuşma ve karıncalanma ile omuzlarda derin askı izleri de çantanın fazla baskı yaptığını gösterebilir.
Çantanın tek omuzda taşınmasının asimetrik yük oluşturduğunu vurgulayan uzman, bunun vücudun dengesini bozmaya, ilgili kasların sürekli çalışmasına ve zamanla ağrı ile spazmlara yol açabileceğine dikkat çekti. Bu nedenle çanta iki omuzda ve vücuda yakın şekilde taşınmalı; sırt çantaları tercih edilmelidir.
Çanta seçiminde ergonomik özellikler önem taşıyor. Çimen, geniş ve yumuşak pedli omuz askıları, destekli sırt paneli, göğüs ve bel kemerleri ile çoklu bölme yapısının yükün dengeli dağılmasına yardımcı olduğunu belirtti. Ayrıca çantanın kendi boş ağırlığının düşük olması, ağır eşyaların sırta en yakın bölmeye yerleştirilmesi ve gereksiz malzemelerin günlük olarak çıkarılması gerektiğini söyledi.
Ağrıların izlenmesi ve gerekirse uzman değerlendirmesi gerektiğini kaydeden Çimen, çanta hafifletildiği hâlde ağrıların iki haftadan uzun sürmesi, ağrının gece uykudan uyandırması veya kollarda belirgin güç kaybı ve his değişikliği durumunda çocuk ortopedi uzmanına başvurulmasını önerdi. Son olarak düzenli fiziksel aktivitenin omurga ve kas gelişiminde önemli olduğunu; yüzme, basketbol ve çocuk pilatesi gibi yaşa uygun aktivitelerin kas dengesini güçlendirdiğini söyledi.