ABD hava trafiğinde eski sistemler için 50 milyar dolarlık plan

ABD’de hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim arızaları, binlerce uçuşun saatlerce aksamasına yol açtı. Kriz, ülkenin sivil havacılık altyapısında onlarca yıldır kullanılan eski teknolojileri yeniden gündeme getirirken, Trump yönetimi sistemin yenilenmesi için Kongre’den 50 milyar dolarlık finansman talep ediyor.

Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) bazı kontrol merkezlerinde eski bilgisayarlar ve yetersiz iletişim ağları kullanılıyor. Yedek parçaların çevrim içi açık artırmalardan temin edildiği, yüzlerce tesiste ise veri aktarımında disketlerin hâlâ kullanıldığı belirtiliyor. FAA, 400’den fazla hava trafik kontrol tesisindeki disketleri 2028’in sonuna kadar tamamen kaldırmayı planlıyor.

Finansman ihtiyacı, ilk açıklanan 30,1 milyar dolardan son iletişim kesintisinin ardından 50 milyar dolara çıkarıldı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ile Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought’un Kongre’ye ilettiği talep; kontrol sistemlerinin, havalimanlarının ve eski terminal binalarının yenilenmesini kapsıyor. Yönetim, kaynağın yıl sona ermeden onaylanmasını istiyor.

Plan kapsamında hava trafik kontrol teknolojilerinin modernizasyonuna 10,1 milyar dolar ayrılması öngörülüyor. Bu tutarın 7,2 milyar doları otomasyon sistemleri ve kontrolör istasyonlarına, 2 milyar doları bulut bilişim altyapısına yöneltilecek. Kontrol kulelerinin yenilenmesi için 2 milyar, havalimanı altyapı projelerine 18 milyar ve eski terminallerin modernizasyonuna 10 milyar dolar planlanıyor.

FAA’nın iletişim ağındaki dönüşüm sürse de eski bakır kabloların yalnızca yüzde 68’i yüksek hızlı fiber optik altyapıyla değiştirildi. Philadelphia’daki bir tesiste yaşanan elektrik devresi arızası ve New Jersey’de fiber kablonun yanlışlıkla kesilmesi de kuzeydoğuda binlerce uçuşun gecikmesine veya iptaline neden olmuştu. Son kesinti, yeni sistemlerin yanı sıra yedekli ve kesintisiz iletişim altyapısına duyulan ihtiyacı ortaya koydu.

Ocak 2025’te Ronald Reagan Ulusal Havalimanı yakınlarında meydana gelen ve 67 kişinin yaşamını yitirdiği kaza da ABD’de havacılık güvenliğine ilişkin tartışmaları artırmıştı. Son iletişim arızasının kazayla bağlantılı olduğuna dair bir bulgu bulunmuyor. Ancak Senato Ticaret Komitesi, kesintinin eski kontrol merkezlerinin yenilenmesine öncelik verilmesi gerektiğini gösterdiğini bildirdi. Büyük havayolu şirketleri de modernizasyon finansmanına destek veriyor.